|
Cinsel
Sorunlar>>>
Hepatit B ve Korunma Yolları
Geçirildiğinde bazı
durumlarda ciddi belirtilerle seyredebilen, bazen de kronikleşerek ciddi
sağlık sorunları yaratabilen bir hastalık olan Hepatit B, aşı yoluyla
hemen tümüyle önlenebilen bir hastalıktır.
Hepatit B
enfeksiyonu, Hepatit B virüsünün (HBV) karaciğer dokusunda enfeksiyona
yol açmasıyla ortaya çıkan bir durumdur. Virüs vücuda ilk kez girdiğinde
şiddetli belirtiler ve sarılık yapabileceği gibi hiç bir belirti de
vermeyebilir. Enfeksiyon sonrası seyir tam şifa ve ömürboyu süren
bağışıklık olabileceği gibi kronikleşme ve kalıcı karaciğer hastalığına
ve karaciğer kanserine dönüşüm de söz konusu olabilir.
Dünya Sağlık Örgütü
hepatit B virüsünü insanda sigaradan sonra kanser yapan en önemli dış
etken olarak değerlendirmektedir.
Hepatit B geçiren
erişkinlerin %5-10'unda, çocukların ise %70'inde hastalık kronikleşir.
Kronikleşen hepatit B enfeksiyonu karaciğer yetmezliği, siroz ve
karaciğer kanseri riskini önemli oranda artırır. Ek olarak kronik
hepatit B enfeksiyonu olanlar virüsü taşımaya devam ettikleri için
hastalığı başta yakın temas halinde olduğu kişiler olmak üzere
diğerlerine bulaştırmak için önemli bir kaynak teşkil ederler.
İlk enfeksiyon
sonrası taşıyıcı durumuna geçmeyen şanslı bireylerde vücutta gelişen
antikorlar hastalığa karşı ömürboyu bağışıklık sağlarlar ve bu
bağışıklığı olanlarda kronik enfeksiyona bağlı riskler gerçekleşmez.
Belirtileri Nedir?
Virüs vücuda
girdikten sonra 60-120 gün süren bir kuluçka dönemi sonrası belirti
vermeye başlar. Hastaların yarısında hafif kırgınlık gibi hastalığa özgü
olmayan belirtiler gözlenirken, diğer yarısında kas ve eklem ağrıları,
başağrısı, bulantı kusma, yorgunluk, karaciğer bölgesinde ağrı gibi
belirtilerle birlikte gözaklarında sararma, ciltte sararma, idrar
renginde koyulaşma, dışkı renginde açılma ortaya çıkabilir.
Kimlerde
Olur? (Risk Grupları)
Hepatit B
enfeksiyonu damar yoluyla uyuşturucu kullananlarda, eşcinsel ilişkisi
olanlarda, doktor, hemşire gibi sağlık personelinde, kanama bozukluğu
nedeniyle sık sık kan ya da kan ürünü alanlarda, hemodiyaliz
hastalarında diğer insanlardan daha sık görülür. Hastalığı taşıyan
kişilerin yakınları da büyük risk altındadır.
Cinsel ilişki virüsün
bulaşması için en uygun yollardan biridir ve bu haliyle hepatit B cinsel
yolla bulaşan hastalıklar arasında da ön sıralarda yeralır.
Nasıl
Bulaşır?
Hepatit B virüsünü
taşıyan kişilerin kanlarında, tükrük salgılarında, spermaları (meni)
içinde, vajinal salgılarında virüs yoğun olarak bulunur. Virüsün çok az
bir miktarının bile bağışıklığı olmayan birinin kan dolaşımına geçmesi
enfeksiyonu başlatmaya yeterlidir. Virüs ciltte, ağızda, genital
bölgelerde gözle bile görülmeyen ufak çatlaklar bularak kişinin kan
dolaşımına geçebilmektedir. Aynı kaptan yemek yiyen kişiler arasında ve
iyi temizlenmemiş çatal-bıçak gibi malzemenin kullanılmasıyla da
bulaşabilir.
Korunma
Hepatit B
uygun aşılamayla önlenebilen bir hastalıktır. Bu yüzden ülkemiz de dahil
olmak üzere tüm dünyada bu virüse karşı yoğun bir aşı kampanyası
başlatılmıştır. Artık çocukların aşı takvimlerinde hepatit B aşısı rutin
olarak yer almaktadır. Amaç, bir zamanların salgın hastalığı olan ve şu
anda dünyadan silinmiş çiçek hastalığı gibi hepatit B hastalığını da
sonsuza kadar silmektir. Sizin kolunuzdaki çiçek aşısı
izini çocuğunuz taşımayacak. Belki onun çocuğu da hepatit B aşısı olmak
zorunda kalmayacak.
Aşının içinde
bulunan madde aslında virüsün bir parçasının "rekombinan" teknikle yani
laboratuvar ortamında suni olarak üretilmiş şeklidir. Bu madde vücuda
girdiğinde çoğalmaz ve enfeksiyon yapmaz, ancak yabancı bir madde olarak
algılandığından özgün antikorlar üretilir. Bu antikorlar vücuda virüs
girdiğinde virüsü hemen tanıyarak yokederler.
Aşı bazı kan ölçümleri
yapılan ve bu ölçümlerle Hepatit B'ye karşı bağışıklığı olmayan ve virüs
taşıyıcısı olmayan bireylere uygulanır. Şu anda güncel olan aşılama
şemasına göre ilk dozdan bir ay ve altı ay sonra olmak üzere toplam üç
doz uygulanır (bu şema değişebilir). Aşı bittikten belli bir süre sonra
kanda virüse karşı antikor gelişiminin seviyesi ölçülür ve gerekli
durumlarda bir doz daha uygulanır. Aşının beş yıl aralıklarla
tekrarlanması önerilir.
Başta risk altında
olanlar olmak üzere tüm bireyler Hepatit B'ye karşı aşılanmalıdır.
Ailedeki fertlerden birinde taşıyıcılık olması durumunda tüm aile
bireyleri aşılanmalıdır.
Hepatit B virüsü
taşıyan biriyle temas edilmesi durumunda (cinsel ilişki, kan alınması
esnasında iğne batması, ameliyat ekibinin eline iğne batması, aynı
ortamda yakın ilişki içinde bulunmak gibi) aşısız olan kişiye temastan
sonraki ilk 48 saat içinde koruyucu Hepatit B immun serumu uygulanır ve
aşı başlanır.
|